door Alwine van Winsen

In 1897 werd mijn oma geboren, en ze mocht pas stemmen toen ze 25 was. Nee, niet omdat de stemleeftijd hoger was, maar omdat vrouwen toen pas grondwettelijk algemeen kiesrecht kregen. Laat dit feit even bij je indalen: mijn oma, maar ook de jouwe, mocht niet stemmen omdat ze vrouw was. Pas in 1922 werd het vrouwenkiesrecht in Nederland verankerd in de grondwet en mocht een vrouw zich volwaardig burger noemen.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen over vier jaar is dat precies honderd jaar geleden. Volgens mij reden voor een grootscheepse viering. Of niet? Want hoe ga jij als vouw om met wat door onze grootmoeders en overgrootmoeders zo zwaar bevochten werd? Te vaak hoor ik vrouwen om mij heen schouderophalend melden: stemmen? Geen tijd voor gehad… Er is een oude wijsheid: een recht niet uitgevoerd is een recht dat verloren kan gaan.

De tijden voor ons vrouwen zijn grondig veranderd. Zo hoef je op je werk geen besprekingen meer te voeren over je ontwikkeling en je functioneren omdat je een “vrouw” bent. Kinderen zijn geen reden tot ontslag (de plaats van de vrouw is toch bij haar kinderen?) en kinderen krijgen zonder wettige echtgenoot geen reden voor werkgevers om je vermanend over je “gebrek aan moraal” toe te spreken.

Maar onder de oppervlakte liggen er nog steeds zaken op de loer waar je als werkende vrouw tegenaan loopt. Wel eens gesolliciteerd terwijl je zwanger was en dat ook eerlijk gemeld? Een meewarige glimlach krijg je en de kans dat je de baan krijgt is ongeveer nul. Veel vrouwen zal ook “het gesprekje” bekend voorkomen. Dat terloopse gesprekje van een zogenaamd geïnteresseerde werkgever dat begint met: “Denk jij niet na over kinderen? Ik bedoel qua leeftijd…” Ervaring leert dat je dan heel goed op moet passen met je antwoord als je ooit nog promotie wil maken. Nee, er is voor ons vrouwen nog genoeg strijd te leveren.

Als je zwanger wordt als werknemer moeten veel werkgevers even slikken. Er moeten voorzieningen getroffen worden en aanvullende regels toegepast. Dat wordt wel gedeeltelijk door de staat vergoed, maar het inwerken van een vervangende kracht kost tijd en het risico dat er ergens iets fout gaat is levensgroot. En dat is slecht voor de onderneming. Dus, als een sollicitante tegenover je zit zonder kinderen, rond de dertig, en net gelukkig getrouwd of samenwonend, dan zul je als ondernemer overwegen of je dit risico in huis wilt halen. Terecht of onterecht, het gebeurt, en het zal blijven gebeuren als we niet de faciliteiten voor vrouwen rond zwangerschap, bevalling en in de eerste levensjaren goed onder de loep nemen.

Dan de faciliteiten voor vrouwen met kinderen. Deze zijn in het Nederlandse bedrijfsleven ronduit wisselvallig. Een Canadese academica op het gebied van emancipatie, die enige jaren in Nederland kwam wonen, was verbijsterd: “Vanuit Canada dacht ik in het Walhalla voor gelijke rechten terecht te komen. Niets is minder waar. Ik moet allerlei dingen zelf regelen en scholen en dagverblijven nemen aan dat ik als moeder altijd maar tijd heb en mijn werk opzij zet.” Een ambitieuze vrouwelijke onderneemster knikt driftig: “Ik word met de nek aangekeken als ik duidelijk maak dat ik geen tijd heb om mee te gaan op schoolreisjes of om wekelijks een ochtend in de schoolbibliotheek zitten”. Een vrouwelijke werkneemster stelt vast: ”ik kan het me niet veroorloven om van mijn  werkplek even op en neer te rijden voor een bespreking met een docent of op een dagverblijf, noodgedwongen moet ik dit aan familieleden overlaten”.

De grotere bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben het allemaal grotendeels wel ingericht, maar bij het MKB is het meestal huilen met de pet op. Onwetendheid en angst voor kosten en rompslomp zijn hier debet aan. Helpt dat mee om een werkgever te kiezen? Dat is zover ik weet nog nooit onderzocht. Hoeveel goed opgeleide vrouwen kiezen er toch maar voor om hun carrière op een lager pitje te zetten, en hun partner het leeuwendeel van de inkomsten te laten verzorgen? In Zweden bijvoorbeeld hebben ze dat veel beter geregeld. Daar begrijpen ze waarschijnlijk dat die kinderen dadelijk onze oude dag moeten rondbreien. De filosofie in bijvoorbeeld Denemarken is dat het juist “vreemd” is als je als vrouw thuis blijft na een bevalling.

Dames, er is nog veel te doen!

Dat vrouwenkiesrecht, bijna 100 jaar geleden. Daar begon het ooit mee. Gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Maar we zijn er nog lang niet. Als je daar in het stemhokje staat, realiseer je dan dat je daar staat omdat je oma het belangrijk genoeg vond om ondanks alle vooroordelen en tijdens het zorgen voor haar gezin de barricades op te gaan. Het belangrijk vond dat ook zij gehoord werd.

Hoe belangrijk vindt jij het om gehoord te worden?

Ga stemmen en stem verstandig!